دیدگاه متقابل:
آیا خاورمیانه هم‌چنان برای ایالات متحده مهم است؟

دیدگاه متقابل:

آیا خاورمیانه هم‌چنان برای ایالات متحده مهم است؟



اگرچه دولت جو بایدن، رئیس جمهور ایالات متحده، سیاست کاهش تعامل در خاورمیانه را اتخاذ کرده است، مشابه دولت‌های باراک اوباما و دونالد ترامپ، با توجه به تغییر تمرکز خود به منطقه هند و اقیانوس آرام و اروپا، برای مواجهه با تشدید چالش ایجاد شده توسط چین و روسیه، که باعث شد طرف‌های بسیاری هشدار دهند که نفوذ واشنگتن در خاورمیانه در حال محو شدن است؛ اما یک جریان متضاد آمریکایی ظهور کرده است که ادعا می‌کند منطقه هم‌چنان برای واشنگتن مهم است و سیاست جدایی اتخاذ شده توسط دولت فعلی در تعامل با بحران‌های منطقه در نهایت نتایج منفی را بر واشنگتن و متحدانش در منطقه تحمیل خواهد کرد.

متغیرهای گوناگون

حامیان جریانی که  مى‌گويد با وجود تمایل آمریکا به تمرکز بر سایر حوزه‌های راهبردی، خاورمیانه هم‌چنان برای آمریکا مهم است، به چند متغير استدلال مى‌كنند که بارزترین آن‌ها عبارتند از:

1- تعدد منافع راهبردی آمریکا در منطقه: براساس این جریان، منافع متعددی برای آمریکا در منطقه وجود دارد که از مهمترین آنها تضمین تداوم جریان آمن نفت به بازارهای بین‌المللی است و حمایت از موازنه قوا در منطقه که ثبات منطقه‌ای را تقویت و از متحدان آمریکا به ویژه اسرائیل محافظت می‌کند، مقابله با سیاست‌های مخالفان تهدیدکننده ثبات منطقه، کاهش تهدیدات سازمان‌های تروریستی، جلوگیری از تکثیر منطقه‌ای سلاح‌های کشتار جمعی و در نهایت تشویق تجارت دوجانبه و رونق اقتصادی به دلیل تأثیرات غیرمستقیم مثبت آنها بر سایر منافع آمریکاست.

2- حفظ روابط با متحدان منطقه‌ای: ایالات متحده همچنان مشتاق حفظ اتحادهای خود در خاورمیانه است. اگرچه تنش به دلیل رویکردهای متفاوت دو کشورها، مشابه آنچه با ترکیه در حال رخ دادن است، به یکی از ویژگی‌های اصلی روابط با برخی متحدان در قبال تعدادی از مسائل منطقه‌ای تبدیل شده است، هم‌چنین تلاش آنکارا برای دستیابی به سامانه دفاع موشکی اس-400 روسیه، با این حال دو کشور هنوز روابط استراتژیک با هم دارند نه تنها به دلیل عضویت این دو در ناتو، بلکه برای منافع مشترکشان که نمی‌توان آن را با منافع موقتی که مسیرهای روابط ترکیه و روسیه را کنترل می‌کند مقایسه نمود.

3- اهمیت راهبردی امنیت و ثبات منطقه: کاهش نقش آمریکا در خاورمیانه از منافع و ارزش‌های آمریکا در بلندمدت حمایت نمی‌کند، اما در مقابل موجب افزایش بی‌ثباتی و تشدید درگیری‌ها در منطقه می‌شود. به گونه‌ای که ممکن است برخی از کشورهای خود را به سمت صدور بحران‌ها و چالش‌های بیشتری به نظام بین‌الملل سوق دهند که در آن ایالات متحده قدرت اصلی است.

4- تداوم حضور نیروهای آمریکایی در خاورمیانه: در حالی که گزارش‌های بسیاری از برنامه‌های ایالات متحده برای استقرار مجدد نیروهای آمریکایی در منطقه به عنوان بخشی از راهبرد دولت برای مقابله با نفوذ چین و روسیه حکایت دارد، ژنرال گرگوری ژیلو، فرمانده نیروی هوایی آمریکا در خاورمیانه، در 13 نوامبر گفت که نیروهای آمریکایی در خاورمیانه هم‌چنان حضور خواهند داشت، اگرچه چین و روسیه چالش آینده برای ایالات متحده هستند. نیروهای آمریکایی طی ماه های گذشته رزمایش‌های زمینی، دریایی و هوایی با برخی کشورهای منطقه انجام دادند.

با صحبت در خصوص طرح استقرار مجدد نیروهای آمریکایی در منطقه، هنوز هم نیروهای آمریکایی در برخی از کشورهای منطقه حضور دارند و ایالات متحده پایگاه‌های نظامی زیادی در برخی از کشورها منطقه دارد و گروهی از ناوهای هواپیمابر آمریکایی در آب‌های خلیج حضور دارند و معمولا بمب‌افکن‌ها معمولاً B-52 و B-1 با هدف نمایش قدرت آمریکا در منطقه پرواز درمی‌آیند.

5- عدم تغییر روندهای اصلی سیاست ایالات متحده: قابل توجه اینکه دولت آمریکا با آغاز ورود بایدن به کاخ سفید، در مورد تغییر سیاست خارجی ایالات متحده در قبال تعدادی از کشورهای منطقه صحبت کرد و بر مسائل حقوق بشر و ارزیابی مجدد قراردادهای تسلیحاتی ایالات متحده آمریکا با برخی کشورها که در دوره دولت دونالد ترامپ، رئیس جمهور سابق آمریکا، به توافق رسید تمرکز بیشتری داشت؛ اما در اواخر سال اول دولت فعلی، تغییر قابل توجهی در سیاست‌های آمریکا در قبال این کشورها ایجاد نشد؛ زیرا دولت تصمیم گرفت به موازات تداوم ارتباطات و نشست‌هایی آمریکا در سطح بالا با مقامات آن کشورها برخی معاملات تسلیحاتی را پیش ببرد.

6- مهار پیامدهای خروج نظامی از افغانستان: با افزایش نگرانی بسیاری از متحدان در خصوص احتمال اجرای خروج مشابه آمریکا از خاورمیانه با خروج آخرین سرباز آمریکایی از افغانستان در 31 اوت گذشته، مقامات دولت امریکا شروع به اطمینان خاطر دادن به متحدان خود در منطقه برای تداوم تعهد به امنیت و ثبات منطقه کردند. لوید آستین، وزیر دفاع آمریکا در 20 نوامبر گذشته، طی سخنرانی خود در مجمع سالانه “گفتگوی منامه” که توسط موسسه بین‌المللی مطالعات راهبردی در پادشاهی بحرین در 19 تا 21 این ماه برگزار شد، تلاش کرد تا تأکید کند که دولت آمریکا متعهد به امنیت و ثبات منطقه است و ایران نیز به سلاح هسته‌ای دست نمی‌یابد، در حالی که ایالات متحده در حال انجام مذاکرات غیرمستقیم با ایران برای بازگشت مجدد به توافق هسته‌ای است، توافقی که در سال 2015 به دست آمد. وزیر دفاع آمریکا نگرانی کشورهای منطقه مبنی بر اینکه تهدید ایران به برنامه هسته‌ای محدود نمی شود، بلکه شامل “چالش‌های جدی” از جمله حمایت از شبه‌نظامیان مسلح در منطقه برای ایجاد بی‌ثباتی و برنامه پهپادها می‌شود را مطرح نمود. برت مک گورک، هماهنگ کننده کاخ سفید در امور خاورمیانه و شمال آفریقا در جلسه پایانی گفتگو نیز بر این موضوع تاکید کرد.

7. روسیه و چین نفوذ آمریکا را در منطقه تهدید نمی‌کنند: بسیاری از رويكردها براين باورند که ترس آمریکا از اینکه روسیه و چین به دنبال تهدید نفوذ آمریکا در خاورمیانه و پر کردن خلأ ناشی از عقب‌نشینی آمریکا هستند، اغراق‌آمیز است، به‌ویژه که مسکو و پکن کشورهای منطقه را وادار به کاهش روابط خود با ایالات متحده نکردند و نفوذ سیاسی و امنیتی آنها به تعداد کمی از کشورها محدود است. آنها هم‌چنین نمی‌خواهند جایگزین واشنگتن به عنوان قدرت‌های بزرگ متعهد به امنیت و ثبات منطقه شوند؛ زیرا اين امر نياز به هزینه‌ سنگين دارد

نقش مرکزی

نوشته‌های متعددی آمریکایی از کاهش نقش این ایالات متحده در خاورمیانه و نتایج مثبتی که به همراه داشت، صحبت می‌کنند. به نظر می‌رسد در سوق دادن کشورهای رقیب به جستجوی چارچوب‌های صلح‌آمیز و دیپلماتیک برای پایان دادن به اختلافاتشان آشکار بود و آن دروازه‌ای برای پایان دادن به جنگ‌های نیابتی در منطقه خواهد بود. با این حال، با توجه به تعدد قدرت‌های رقیب منطقه‌ای و بین‌المللی، نقش آمریکا هم‌چنان در تسهیل روند ایجاد ثبات و شکوفایی در منطقه مهم است؛ زیرا بعید است که طرف‌های رقیب بتوانند به آنچه که واشنگتن از دستیابی به آن ناکام ماند دست یابند یا آن را به عنوان ضامن امنیت و ثبات در خاورمیانه جایگزین کنند. علاوه بر این، پویایی‌ منطقه‌ای در خاورمیانه ممکن است منجر به بی‌ثباتی و خشونت بیشتر شود که بر خلاف آنچه که در حال حاضر در روند نوظهور در واشنگتن دیده می‌شود، اهمیت تداوم حضور آمریکا را تقویت خواهد کرد.